Nu bijna alles in de tuin kaal staat, begint de winterjasmijn (Jasminum nudiflorum) eruit te zien als een klusje. Hij hangt over de schutting, is van zijn draden gezakt en heeft vanbinnen een bruine, dode prop takjes gevormd. Tegelijk zie je de eerste dikke knoppen al geel kleuren op de kale groene twijgen. Daar zit het probleem. Wie in november gaat opruimen, knipt precies de bloemen weg die je van nu tot maart had gekregen.
Waarom november de verkeerde maand is
Winterjasmijn bloeit op de groene twijgen die hij de zomer ervoor heeft gemaakt. De lange, overhangende scheuten die je nu wilt inkorten, zitten vol strakke bloemknoppen. Vanaf eind november tot ongeveer maart gaan ze open, een paar tegelijk, op kaal hout. Vaak is het dan het enige felgeel in de tuin.
Knip je ze nu weg, dan groeit er voor het voorjaar niets meer voor terug. De struik maakt in de winter geen nieuwe bloemknoppen aan, dus elke twijg die je in de herfst weghaalt, is een twijg vol bloemen minder. Het is dezelfde redenering als bij forsythia, die je pas na de bloei snoeit, alleen een paar maanden eerder omdat winterjasmijn zo vroeg bloeit.
Ondanks de naam lijkt hij in de tuin weinig op de echte jasmijn. Hij geurt niet, hij slingert niet en eigenlijk is het een slappe struik die je tegen een muur leidt, geen echte klimmer. Echte jasmijn snoei je na de zomerbloei. Voor winterjasmijn geldt dezelfde regel, maar bij hem valt ‘na de bloei’ in het vroege voorjaar.
In de tuin worden winterjasmijnstengels aan een steun vastgezet — AI-illustratie
Wat je nu wél kunt doen
Je hoeft de plant tot maart niet te negeren. Drie dingen kunnen nu prima:
- Losse twijgen aanbinden. Lange scheuten die van de muur zijn gezakt, buig je terug en bind je losjes aan de draden of het latwerk. Zo breekt de winterwind ze niet af en blijven de bloemen in het zicht.
- Dood hout weghalen. Bruine, brosse twijgen zonder groen erin bloeien niet meer. Knip ze aan de voet weg of terug tot gezond groen hout. Twijfel je, kras dan met je nagel over de bast: groen eronder betekent dat de twijg leeft.
- Weghalen wat in de weg zit. Hangt er een twijg over het pad of voor het hek, kort dan alleen die ene in. Je verliest de bloemen van die twijg, niet de hele bloei.
Al het andere wacht.
De snoei in maart: terug tot twee knoppen
Het snoeimoment begint als de laatste bloemen vallen, meestal in maart, na een koude winter soms begin april. Snoei binnen een paar weken daarna. De plant heeft dan de hele zomer om nieuwe groene twijgen te maken, die afrijpen en knoppen zetten voor de volgende winter.
De belangrijkste snoei is eenvoudig:
- Knip elke uitgebloeide twijg terug tot twee of drie knoppen vanaf het punt waar hij aan het hoofdgestel vastzit. Knip net boven een knoppenpaar; bij winterjasmijn staan de knoppen tegenover elkaar, dus je ziet ze in paren.
- Laat het gestel staan. Bij een plant tegen de muur vormen de oudere, aangebonden takken het skelet. Laat die zitten en snoei de zijscheuten die eraan groeien.
- Bind een paar nieuwe lange scheuten in waar gaten in het gestel zitten, en waaier ze uit in plaats van ze rechtop te bundelen.
Doe je dit elk jaar, dan blijft de plant plat tegen zijn steun en zitten er overal frisse bloeitwijgen, niet alleen bovenaan.
Een winterjasmijn, doorregen met dorre, bruine takken — AI-illustratie
De bruine prop vanbinnen opruimen
Snoei je een paar jaar niet, dan ontstaat er onder de groene buitenlaag een dikke laag dode, bruine twijgen. Die prop houdt vocht vast, neemt nieuwe scheuten het licht af en zorgt dat de plant elk jaar verder van de muur komt te staan.
Haal daarom om de twee à drie jaar, in hetzelfde maartvenster, ongeveer een kwart van de oudste takken aan de voet weg. Knip ze laag af, vlak boven de grond of boven een sterke jonge scheut, en trek het dode materiaal er met de hand uit. Het is pielwerk, maar er komt weer licht in het hart en de plant wordt onderin niet kaal.
Een verwilderde winterjasmijn verjongen
Is de struik niet meer bij te werken, dan kan hij een flinke snoeibeurt hebben. Knip direct na de bloei de hele plant terug tot ongeveer 60 cm boven de grond. Winterjasmijn is heel vergevingsgezind en loopt in de zomer volop uit vanaf het oude hout.
De prijs is één winter zonder bloemen, want de twijgen die zouden bloeien zijn weg. Kies in de zomer de sterkste nieuwe scheuten, bind ze in een waaier en haal zwakke of kruisende twijgen weg. Die bloeien de winter daarna. Vind je een heel seizoen zonder bloei te veel, spreid de verjonging dan over twee of drie voorjaren en haal steeds een derde van het oude hout weg.
Winterjasmijnranken met draad en stenen tegen de aarde neergedrukt — AI-illustratie
Gratis planten van twijgen die de grond raken
Winterjasmijn wortelt overal waar een twijgtop op de grond ligt, en daardoor verspreidt hij zich zo makkelijk. Daar kun je gebruik van maken. Pin in de herfst een lage, buigzame twijg met een gebogen draadje of een steen op de grond vast, dek hem af met een beetje aarde en laat hem liggen. Volgend najaar heeft hij meestal wortels; knip hem dan los van de moederplant en zet hem waar je een nieuwe plant wilt.
Het snoeisel uit maart slaat ook goed aan, net zoals veel struiken uit houtige stekken. Steek stukken van 15 à 20 cm in een pot met grindhoudende potgrond en zet ze beschut weg. Wil je meer weten over leidplanten tegen een muur, dan heeft Groei & Bloei er goede achtergrondinformatie over.
Kort samengevat
Winterjasmijn bloeit op de groene twijgen van afgelopen zomer, dus laat de snoeischaar deze herfst in de schuur. Bind losse scheuten aan, haal dood hout weg en wacht. Als de bloemen in maart vallen, knip je de uitgebloeide twijgen terug tot twee of drie knoppen, en om de paar jaar dun je het oudste hout uit. Houd je je tuin bij in Cresco, dan plant de app die snoei in maart per plant in op basis van het weer bij jou in de buurt, zodat je er zelf niet aan hoeft te denken.